Главная страница
Контакты

    Главная страница


алтын адам

Скачать 68.19 Kb.



Скачать 68.19 Kb.
Дата28.02.2019
Размер68.19 Kb.

алтын адам


Бекітемін

Мектеп директоры: М.Көшекбай


САБАҚ:

«Алтын адам» археологиялық олжасы

Мектеп: Ш.Уалиханов

Күні: 27.12.18ж.

Мұғалімнің есімі: Орынкулова Гулжанар Мажбеновна


СЫНЫП: 5 Б

Қатысқандар саны: 22

Қатыспағандар: 0

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

5.2.3.1 – қазақстандық ғалымдардың археологиялық жаңалықтарын білу;

5.2.2.4 – Есік обасынан табылған «Алтын адам» археологиялық олжасының ерекшеліктерін анықтау;

5.2.1.2 – ежелгі тайпалардың дүниетанымын сипаттау

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

  • Оқулықта берілген тапсырмаларды орындайды. Тақырыпты меңгереді.

Оқушылардың басым бөлігі:

  • Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады.

Кейбір оқушылар:

  • Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады.

Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік


«Алтын адам» археологиялық олжасы

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі,тарих.

Алдыңғы тақырып

Сақтар туралы тарихи мәліметтер


Жоспарланған

Уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде

жоспарланған жаттығулармен қатар,

ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 3 минут


Топқа бөлу 2 минут

1-топ«Қызыл түс» Тайпа көсемдері

2-топ «Ақ түс» Абыздар

3-топ «Сары мен көк түс» малшылар мен егіншілер деп сақ тайпасының қоғамдық құрлысы мен үш топқа бөлініп отырады.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 1 минут

«Егеменді елдің ұрпағы – білімді ұрпақ» бәрі бірге оқиды.

1-топ«Қызыл түс»

2-топ «Ақ түс»

3-топ «Сары түс»

Бағалау парақша



Білу және түсіну

Үй тапсыр масын сұрау

10 минут



«Тарихи диктант» әдісі

1. Сақ патшайымы Томирис үлкен әскермен парсы патшасы Кирға қарсы аттанады б.з.б. 529 ж.

2. Кирдің Орта Азияны жаулау саясатын оның ізбасары

І Дарий б.з.б. 521-486.ж.

3. Ескендір Зұлқарнайын б.з.б. 330-327ж. соғды астанасы Маракананы басып алып, Сыр бойында Александр-Эсхата аталған қала тұрғызылады.

4. Сақтар ерте темір дәуірінде Қазақстанда қалыптасқан тайпалық одақ.

5. Сақ тайпасын гректер «Азиялық скифтер» деп атады.

6. Сақ тайпасын ирандар «Жүйрік атты турлар» деп атады.

7. Сақ тайпасын парсылар «Құдіретті еркектер» деп атады.

8. Сақтарды Геродот «Массагеттер» деп атады.

9. Сақтар мәдениетінде «Аң стилі» қалыптасты.

10. Сақтардың қоғамдық құрылымы үш топқа бөлінді: тайпа көсемдері мен әскер басшылары, абыздар, малшылар мен егіншілер

11.Тайпа көсемдері мен әскер басшылары қызыл , абыздар ақ , қарапайым малшылар мен егіншілер сары мен көк киім киген.

12. Сақтар қоғамда ерлер мен әйелдер тең құқылы болды.

13. Сақтардың құрамына кірген тайпалар Аримаспы, Аргиппей, Исседон.

14. Сақ тайпалары Қазақстан аумағын б. з. б. 8-3 ғ.

15. Сақ жауынгерлерінің ежелгі үнді-иран тіліндегі атауы «Арбада тұрғандар».

16.Ежелгі үнді-иран тілінде «ратайштар» деп аталғандар «сақ жауынгерлері»

17. Жетісуда, Сырдарияның орта ағысында тұрған сақтар

Сақ-тиграхауда (шошақ бөрікті сақтар).

18.Қара теңіздің солтүстігін, Арал теңізі мен Сырдарияның төменгі ағысын мекендеген сақ тайпасы Сақ-парадарайа (Парсы жазбаларындағы теңіздің арғы жағын)

19.Сақ-парадарайаларының оңтүстігінде қоныстанған сақтар атауы Сақ-хаомаваргалар

20. Сақ патшайымы Томиристің өмір сүрген мерзімі

б.з.б. 570-520 ж.ж.

21.«Мен әскеріммен сақ жеріне жорыққа шықтым» деген Дарийдің сөздері айтылатын жазба Бехустин жартаста жазылған.

22.Сақтардың А.Македонскийге қарсы ерлік күресі туралы жазған Арриан

Шығармашылықпен жұмыс: Елбасының жолдауы «Ұлы даланың жеті қыры» тоқталам.

АБС деңгейде оқушыларға кеспе қағаз таратылды.



«Әлемді шарлау» әдісі арқылы картамен жұмыс жүргізіледі.


Оқушылар өз ойларын стикерлерге

жазып картаға жабыстырады.


(түйе, алма, алтын адам, аң стилі, қызғалдақ, металургия, кесене)

















үй де жазып келген реферат тарын жинап аламын

Қолдану

Жаңа сабақ 15 минут

«Мағынаны тану»

Топтарға тапсырма беру: (Мәтін бөліктерін тарату)

Интерактивті тақтадан слайдтар көрсетіледі.
1 – слайд: Есік қорғаны
2 - слайд: Алтын адамды сипаттау (1 - топ) (Қайдан табылды,
қай тайпаға жатады, т. б.)
3 - слайд: Кемел Ақышев туралы айту (2 - топ) (кім тапты)
4 - слайд: Алтын адамның киіміндегі әшекей бұйымдарды
суреттеу (3 - топ)
Зерттеу сұрағы:

Есік обасынан табылған «Алтын адам» кім болды?

Есік обасы біздің заманымыздан бұрын V - IV ғасырларда өмір сүрген сақ тайпаларының тарихы мен мәдениетінен хабар беретін аса көрнекті ескерткіш. Обадан табылған 4 мыңнан астам бұйымдардың көбі алтыннан жасалған.
Бас киім 150 - ге жуық әшекей заттармен безендірілген. Биік, шошақ төбелі, ұзындығы 70см шамасындағы бас киімі әшекейлердің орналасуына байланысты үш бөліктен тұрады: көк әлемі, жер әлемі және жер асты әлемі.

Мәтінді бөліп алып жауап берді.

Синтез



Қорытынды 12 минут

«Кім жылдам!»

1. «Алтын киімді» адам кай жерден табылды?
2. «Алтын киімді» адамды тапқан белгілі ғалым-археолог кім?
3. Сақ жауынгері мүрдесі басы
қай жаққа каратылып жерленген?
4
. «Алтын киімді адам» қанша алтын әшекейлермен жабдықталған?
5. Қабірден табылған қолөнер заттары қандай стильде бейнеленген?
6. Сақ жауынгерінің бас киімінде не бейнеленген? 

7. Жерленген адамның басынан бастап аяғының ұшына дейін қанша см? 165 см
8. Бас киімі қаншаға жуық әшекей заттармен безендірілген? 150 - ге жуық

Галерия

Бөліктің оң жағына

Сол жағына

Мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, үзінділерді жазады.

Сол әсер еткен үзінділер жайлы пікір жазады (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б.)

















Оқушылар кестемен жұмыс жасайды

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша

көмек көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Сіз

қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы

күрделендіруді қалай

жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс

Қауіпсіздік жəне еңбекті

қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс

Құндылықтардағы

Байланыс

Рефлексия

Сабақ / оқу мақсаттары

шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал

қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне неліктен?

«Менің көңіл-күйім баспалдағы»

Оқушылар стикерлерге өз есімдерін жазып (немесе смайликтің суретін салып) тақтада салынған баспалдақтардың біріне жабыстырады. Баспалдақтар «Керемет!», «Өзіме сенімдімін!», «Жақсы», «Жаман емес», «Маған көмек керек!», «Білмеймін», «Нашар» деп аталады.



Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?




1. Сақ патшайымы.....................үлкен әскермен .............................қарсы аттанады

б.з.б. ............ж.


2. Кирдің Орта Азияны жаулау саясатын оның ізбасары ..........................б.з.б. .................ж.


3. Ескендір ............................б.з.б. ..........................соғды астанасы ........................... басып алып, Сыр бойында.................................. аталған қала тұрғызылады.


4. Сақтар ............................. дәуірінде Қазақстанда қалыптасқан тайпалық одақ.


5. Сақ тайпасын гректер «...................................................» деп атады.


6. Сақ тайпасын ирандар «..................................................................» деп атады.


7. Сақ тайпасын парсылар «............................................................» деп атады.


8. Сақтарды Геродот..................................................деп атады.


9. Сақтар мәдениетінде «.................................................» қалыптасты.


10. Сақтардың қоғамдық құрылымы ..............топқа бөлінді: ....................................................

.......................................................................................................................................................


11.Тайпа көсемдері мен әскер басшылары..........................., абыздар .................., қарапайым малшылар мен егіншілер .......................................................киім киген.


12. Сақтар қоғамда ..............................................................тең құқылы болды.


13. Сақтардың құрамына кірген тайпалар...............................................................................


14. Сақ тайпалары Қазақстан аумағын б. з. б....................... мекендеген.


15. Сақ жауынгерлерінің ежелгі үнді-иран тіліндегі атауы «............................................».


16.Ежелгі үнді-иран тілінде «ратайштар» деп аталғандар «.............................................».


17. Жетісуда, Сырдарияның орта ағысында тұрған сақтар ...................................................


18.Қара теңіздің солтүстігін, Арал теңізі мен Сырдарияның төменгі ағысын мекендеген сақ тайпасы ...........................................................(Парсы жазб. теңіздің арғы жағын)



19.Сақ-парадарайаларының оңтүстігінде қоныстанған сақтар атауы.............................................


20. Сақ патшайымы Томиристің өмір сүрген мерзімі б.з.б. .....................................


21.«Мен әскеріммен сақ жеріне жорыққа шықтым» деген Дарийдің сөздері айтылатын жазба ....................................................................жартаста жазылған.



22.Сақтардың А.Македонскийге қарсы ерлік күресі туралы жазған ..................................




Деңгейлік тапсырмаларды орындау.
I топтың тапсырмасы:
I – деңгей.
2 - ші ( Атырау) «Алтын адамы» туралы әңгімелеу. (Қайдан табылды, кім тапты,
қай тайпаға жатады, т. б.)
II – деңгей.
Мәтіннен сан есімдерді теріп жазып, мағыналық түрін анықтаңдар.
III – деңгей.
Сөйлемдерге мәтін бойынша қажетті сөздерді қойып жазыңдар:
1. Алтын адамды 1969 - 1970 жылдары...
2. Алтын адам киімі төрт мыңға жуық...
3. Бас киімінің ұзындығы...
4. Алтын адам - Қазақстанның...
5. Оның тұлғасы Алматы қаласының...
II топтың тапсырмасы:
I – деңгей.
«Сен қалай ойлайсың?» Қиял – ғажайып әңгіме құру.
Тірек сұрақтар:
1. Алтын адам қандай жауынгер болды?
2. Ол не үшін күресті?
3. Қалай қаза тапты?
4. Ол халқының мақтанышы бола алды ма?
5. Оны неге мұражайға қойды?
II – дегей
Сөздерді бағдарсызықпен дұрыс сәйкестендіріңдер.
дөңгелек адам
алтын сақ
әшекей заман
ерте бұйымдар
тайпасы алқа
III - деңгей
Мәтіннен жануарлар аттарын теріп жазып, септеу
(барыс, бұлан, таутеке, арқар, ат)


Алтын адам - ұлы жәдігер

Жарияланды 23-01-2016, 07:42 Категориясы: Тарих 

Алматы облыстық №15 мектеп - интернатының
тарих пәнінің мұғалімі 
Тұрлығұлова Жанар Райқызы

Тақырыбы: Алтын адам - ұлы жәдігер
Мақсаты: Оқушыларды өз Отанының тарихын, мәдениетін білуге үйрету.
Алтын адам туралы алғашқы түсінік беру.
Әлемге әйгілі қазақ археологтарынан хабардар ету.
Тарихты зерттеуге қызығушылығын арттыру.
Отансүйгіштік, елжандылыққа тәрбиелеу.
Көрнекілігі: Алтын адам туралы бейне таспа, суреттер мультимедиялық слайдтар.
Өтілу түрі: Ақпаратты – танымдық, зерттеу

Сабақтың жүру барысы.
1. Кіріспе. Тарихи шолу
2. Алтын адамға сипаттама
3. Есік мемлекеттік тарихи мәдени қорық мұражайына барған кезден үзінді көрсету
4. Зерттеу жұмыстары
5. Тұлғаны тану. Алтын адамдарды зерттеген археологтарды анықтау. 6. Сырсандық құпиясы арқылы басқада табылған алтын адамдар туралы мағлұматтар беру
7. Қорытынды.
8. Рефлексия.

1. Сабақ кіріспе сөзден басталады
Қазақ археологтарының ХХ ғасырдың екінші жартысында жаңалықтарының арқасында бүкіл әлем 1 - ші мыңжылдықта Орталық Азияда ғаламат өзгерістер жүргеніне көз жеткізді. Соның арқасында Еуразиялық ерекше өркениет пен мәдениеттердің негізі салынды.
2. Тарихи шолу. Слайд№4 - 5 - 6
1. Алғашқы алтын адам қайдан табылды? Есік қорғаны
2. Жерленген адамның басынан бастап аяғының ұшына дейін қанша см? 165 см
3. Бас киімі қаншаға жуық әшекей заттармен безендірілген? 150 - ге жуық
4. Үшінші алтын адам қай жерден табылды? Шілікті қорғаны
5. Есік обасы біздің заманымыздың нешінші ғасырың қамтиды? б. з. V - Ivғ. ғ.
6. Есік қорғанының биіктігі қанша метр? 6 метр
7. Екінші алтын адам қай жылы, қай жерден табылды? 1999 жылы Атырау облысының Аралтөбе қорғаны.
8. Үшінші алтын адамды тапқан археологтар қауымы? Әбдеш Төлебаев бастаған археологтар қауымы

3. Алтын адамға сипаттама. слайд№7
Ежелгі халықтардың ұғымы бойынша алтын мәңгі өмірді, қуаттылықты білдірген. Бір жағынан, алтын белгілі бір топтың өкілін білдірсе, екіншіден, бағалы металл ретінде күн Құдайы ұғымдарымен байланысты болды және осылайша жерленген адамды мәңгілік өмірге жетеледі.
Сақтар түсінігінде ескірмейтін, шірімейтін алтын зат мәңгіліктің символы ретінде болған. Ғылымнан белгілі, тірі кезінде алтын бұйымдар тек патшалардың киіміне ғана жапсырылған. Ал о дүниеге алтын әшекей заттармен аттандыру оның өмірін мәңгілік ету идеясымен байланысты болу керек.
Оның салтанатты биік бас киімі, бешпенті, шалбары мен етігіне дейін 200 - ден астам аң, құс сипатты алтын әшекейлермен безендірілген. Қару - жарағы, сақинасы да алтын. Оның "Алтын адам" аталуы да сондықтан.

4. Есік мемлекеттік тарихи мәдени қорық мұражайына барған кезден үзінді көрсету

5. Зерттеу жұмысы. Оқушылар постерде алтын адамның бөлшектерін құрастырады, дәлелдейді. Слайд№8 - 12
Есік обасы біздің заманымыздан бұрын V - IV ғасырларда өмір сүрген сақ тайпаларының тарихы мен мәдениетінен хабар беретін аса көрнекті ескерткіш. Обадан табылған 4 мыңнан астам бұйымдардың көбі алтыннан жасалған.

Бас киім 150 - ге жуық әшекей заттармен безендірілген. Биік, шошақ төбелі, ұзындығы 70см шамасындағы бас киімі әшекейлердің орналасуына байланысты үш бөліктен тұрады: көк әлемі, жер әлемі және жер асты әлемі. Арқардың алтын статуэткасы бас киімнің ең ұшында орналасқан. Ол таудың мәңгілік қар - мұз басқан шың құздарын мекендеуші жануар тәңірге бір табан жақын, «кіршіксіз» деп есептелген. Әсемдікті көрсетіп тұрған жан - жағындағы төрт жебе, әлемнің төрт жағын бейнелейді. Олар сабы жіңішке алтын лентамен спираль сияқтандырып оралған және жоғары жағы жапырақ тәрізденіп, ортасы қуыс болып келген. Бұл бас киімдегі жебе тәрізді әшекейлер әлемнің төрт жағын бейнелейді. Ал құстың қанаттары жоғарғы билікті, жоғарғы әлемді білдіреді.

Бейне таспадан үзінді көру
Үстінде үшбұрышты алтын жапсырмалармен тағылған қысқа қамзол, көкірегінің тұсы, жеңі алтын тағалармен өрнектелген. Бұл жапсырмалардағы басты идея – көк аспан идеясы, яғни күн нышаны мен кульминациясы. Пластиналардың киімге тігуге арналған тесіктері бар. Бұл киімді ұсақ, жұқа шытыралармен безендіру, күнделікті тұрмыста киюге арналмаған. Мұндай ұсақ бұйымдар жерлеу ғұрпына арнайы дайындалған.

Қысқа қамзол — құрастырмалы ауыр белбеумен буылған. Белбеуге аңға ұқсас бейнелер, сонымен қатар 16 тоға бұғы бейнесінде жапсырылған. Белдікті безендірген шығыршық және алтын белдік бас. Оған барыс бейнесі және иіріліп жатқан қасқырды бейнелеген. Қасқыр мен барыс басқа әлемді бейнелейтін және жендеттік жасайтын жыртқыш болып есептеледі. Сондықтан да жауынгер идеалын кейіптейтін қасқыр образы ер жүректіліктің, тәкаппарлықтың, еркіндіктің және патша тұқымының нышаны ретінде саналған. Шексіз даланың жауынгерлері өздері қасқырға «еліктей» отырып, олардың сарбазға қажетті қасиеттерін «бойына жұқтырып», өздерін «қасқыр», «барыс» түрінде сезінетін болған.

13.12.16 Ежелгі Қазақстан тарихы 6-сынып

Сабақтың тақырыбы:Алтын адам

Мақсаты:

Білімділігі: Сақ дәуіріне жататын археологиялық ескерткіштерлі сипаттай отырып, материалдық, рухани мәдениеттің көрсеткіші өнер туындыларымен сақтардың мәдени экономикалық даму дәрежесінің белгісі ретінде таныстыру

Дамытушылық: Картаның көмегімен сақ дәуіріне қатысты ескерткіштердің таралған аумағымен танысу, тарихи мәдени ескерткіштер негізінде сақтардың экономикалық, мәдени даму дәрежесін бағалап, талдап, ой қорыта білуге, ізденуге үйрету

Тәрбиелік: Сақтардың рухани және материалдық мәдениет ескерткіштеріне сүйене отырып, оқушыларды мәдениетті сүйіп, құрметтеуге, мәдениеттің адам өмірінде алатын маңызын түсіне білуге тәрбиелеу

Көрнекілігі:карта,слайд,видео, интерактивті тақта

Сабақ түрі: жаңа сабақ

Әдісі: топпен жұмыс

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды топқа бөлу

Оқушыларды топтық бағалау қағидаларымен таныстыру.

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Оқушылар назарын сабаққа аудару.

Үй тапсырмасын сұрау

1.Сәйкестендіру тесті.

2.Дискуссиялық өрнек.

3.Құпия сұрақтар

4.Тест

Жаңа сабақ жоспары

Есік қорғаны

Алтын киімді адам”

Сақ мәдениеті



Алматы облысы Есік қорғаны

1969

Екінші

Зейнолла Самашев

Атырау облысы Аралтөбе қорғаны

1999

Үшінші

Әбдеш Төлеубаев

Шығыс Қазақстан облысы Шілікті жазығы 2003

Төртінші

Арман Бейсенов

Қарағанды облысы Талды 2 қорымы 2010


hello_html_m3f5ac6a8.png

hello_html_m493669aa.png 
Сабақты бекіту: «Сақтар» сөзжұмбағын шешу.

Бағалау:топтық



Сабақтың тақырыбы Алтын киімді адам

Сабақтың мақсаты.
• Білімділік: Сақ дәуіріне жататын археологиялық ескерткіштерді сипаттай отырып, материалды, рухани мәдениеттің көрсеткіші - өнер туындыларымен сақтардың мәдени-экономикалык даму дәрежесінің белгісі ретінде таныстыру.
• Дамытушылық: Картаның көмегімен сак дәуіріне катысты ескерткіштердің таралған аумағымен танысу, тарихи-мәдени ескерткіштер негізінде сактардың экономикалық, мәдени даму дәрежесін бағалап, талдап, ой қорыта білуге, ізденуге үйрету.
• Тәрбиелік: Сақтардың рухани және материалдық мәдениет ескерткіштеріне сүйене отырып, оқушыларды мәдениетті сүйіп, құрметтеуге, мәдениеттің адам өмірінде алатын маңызын түсіне білуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, география
Көрнекілік: Сак қорғандарына жүргізілген экспедициялы жұмыстардың картасы. Сақтардың мәдениетін сипаттайтын зергерлік өнер туындыларының суреті.
Сабақтың барысы: I. Үйымдастыру кезеңі. 
                                II. Үй тапсырмасы
     Тақырыптың соңындағы мына сұрақ тапсырмаларға сүйене отырып сыныптың сабақка дайындығын тексеріп шығамын.
1.Тарих атасы Геродоттың жазбаларында сақтардың жауынгерлігі қалай бейнеленген?
2. Отаншылдық, ұлтжандылық деген сөздерді калай түсінесіңдер?
3. Шырактың ерлігі туралы қысқаша әңгімелеп беріңдер.
4. Парсылармен бірге одак кұрып, сақтар қандай елдерге жорық жасады, сол мемлекеттердін аумағын картадан белгілендер.
5. Сақтарға катысты тақырыптың мәтіндерін пайдалана отырып, жасалған хронологиялық ретпен тарихи оқиғаларды баяндап шығыңдар.
Төмендегі тапсырманы орындаңдар: Бұлар кімдер?
Кир- .....................................................................................
Томирис -.............................................................................
Спаргапис -..........................................................................
Ескендір Зұлкарнайын -......................................................
Зарина- ................................................................................
Жаңа сабақтың жоспары:
1.   Есік қорғаны.
2. «Алтын киімді адам».
Бүгінгі тақырыбымыз бұрынғы сабақтарда өткен сактар тарихының жүйелі жалғасы екендігі, «ерте көшпелілер дәуірі» деген атпен белгілі бұл дәуірдің басты ерекшеліктерін, оның Қазақстан тарихында алатьш орнын айта келіп, окушылардың танымын жаңа арнаға бағыттаймын. Көрнекі құралдар арқылы оқушы назарын жаңа сабақка аударып, олардың тақырыпка қызығушылығын тудыруға күш саламын.
Сақ коғамы мәдениетінің даму дәрежесі көрсеткіші ретінде сак дәуірінің өнер туындыларын оқытқанда  төмендегі негізгі міндеттерді басшылыкка аламын:
• сактардың жерлеу дәстүрі,
• сактардың өнер туындыларының стильдік ерекшелігі,
• өнер туындылары негізінде сактардың дүниетанымын керсету.
Бұл такырыпты өткенде , сактардың өнер туындыларының ең бір тамаша куәгері - «Алтын киімді адам» көне заманның теңдесі жоқ жәдігері деп атап, оны зерттеп тапкан белгілі ғалым, археолог К. Ақышевтің еңбек жолымен таныстырып, «Алтын киімді адамның» табылу тарихына токталып кетемін. Окушылардың үйден жинастырып, дайындап келген суреттерін пайдалана отырып, сақ өнерінің стильдік ерекшеліктерін сипаттаймын. «Алтын киімді адамға» окулыкта берілген сипаттаманы оқи отырып, оны суреттен тауып алуға әрекеттендіремін. Бұл оқушыларды байқағыштыкка икемдейді. Одан кейін  қазіргі таңда осы «Алтын киімді адам» бейнесі Қазақстанның егемендігінің символына айналып, Республика алаңында ұлттығымызды асқақтатып тұр. Ал сак жауынгерінің бөркінде бейнеленген қанатты тұлпарлар біздің тәуелсіз Қазақстанымыздың Елтаңбасынан орын табуына сендер қандай баға беріп, ой корытындылайсыңдар деп оқушылардың өздеріне сұрақ қоямын. Оқушылардың көзбен көріп, есте сақтау қабілетін дамыту үшін төмендегі тапсырма орындалады.
       1-тапсырма. Сақ өнері мен мәдениетінің даму дәрежесін көрсететін колөнер жөне зергерлік бұйымдарының суретін сал.
  Сабақты бекіту мақсатында   окушыларға мынандай сұрақтар қойып шығамын.
1. «Алтын киімді» адам кай жерден табылды?
2. «Алтын киімді» адамды тапқан белгілі ғалым-археолог кім?
3. Сақ жауынгері мүрдесі басы кай жакка каратылып жерленген?
4. Қабірдің қай бөлігінен ыдыстар, зергерлік бүйымдар табылды?
5. «Алтын киімді адам» қанша алтын әшекейлермен жабдықталған?
6. Қабірден табылған қолөнер заттары қандай стильде бейнеленген?
7. Сақтардың беліне бекітіп жүретін канжары калай аталады?
8. «Алтын киімді адамның» жанынан табылған күміс тостағанда не бейнеленген?
9. Сақ жауынгерінің бас киімінде не бейнеленген? 
Қорытындылау: Сақ қоғамының бізге жеткен өнер туындыларын көрсетіп, сақтардың қолжеткен жетістіктерін қалайша бағалайсыңдар деп оқушылардың өздеріне сабақты қорытындылатамын.
Бағалау:
Үйге тапсырма. 18-параграфты оқып, қосымша деректер жазып келуге тапсырма беру



Сабақтың тақырыбы: Есік алтын адамы
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Мәтінді түсіне оқи отырып, оқушылардың танымдық деңгейін көтеру. Мазмұнын өз сөздерімен байланыстыра айтуға жаттықтыру. Сұрақтарға еркін жауап беріп, тарих пәнінен алған білімдерін мәтінмен салыстыру. Оқушылардың танымдық деңгейін көтеру.
Дамытушылық: Сөздік қорын молайту, ой - өрісін дамыту, тақырыпты деңгейлік тақырыптық тапсырмалардың көмегімен меңгеру.
Тәрбиелік: Оқушыларды өз елінің тарихи құндылықтарын құрметтеуге үйрету, елін, жерін сүйетін отансүйгіш ұрпақ тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың әдісі: Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары, сұрақ – жауап, аудару,
оқулықпен жұмыс, топпен жұмыс.
Пәнаралық байланыс: тарих пәні
Көрнекілігі: Қазақстан картасы, компьютер, интерактивті тақта, буклет
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
Сәлемдесу. Кезекшінің сөзі.
II. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын айту.
III. Үй тапсырмасын тексеру 135 – бет, 1). Мәтіннен қос сөздерді теріп жазу,
олардың жасалу жолын түсіндіру.
2). Ат әбзелдерінін атауларын білу. ( буклеттегі суреттерді тауып көрсетеді )
IV. Жаңа сабақ.
«Ой шақыру»
Мұғалім: Жұмбақ шешіп көрейік...
Бұл адам жай адам емес, өзі бір ерекше адам болған. Ол бүкіл әлемге танымал
және бүкіл дүние жүзінде жалғыз – ақ. Ол адам б. з. д. V – IV ғасырларда өмір сүрген,
бай отбасынан шыққан. Байлығы сонща асып - тасыған, тіпті бас киімі мен аяқ киімін
де алтыннан тіккізген...
Балалр, бұл адам кім?
- Әрине, бұл - «Алтын адам».
Тарих пәнінен «Алтын адам» туралы не оқыдыңдар, не білесіңдер, есімізге түсірейік.
Оқушылар өткендерін айтады.
V. Мәтінмен жұмыс. Сынпты топқа бөлу.
1. Мәтінді кезекпен оқу.
2. Қиын сөздерді теріп жазамыз INZERT стратегиясы бойынша орындау.
( Түртіп алу)
«хайуанат нақышында»- в зверином стиле
шошақ төбелі – остроконечный
әшекейленген – разукрашенный
көсем – вождь
өркениет – цивилизация
қалыптасу – зарождаться, утверждаться
жәдігер – экспонат, реликвия
VI. Интерактивті тақтадан слайдтар көрсетіледі.
1 – слайд: Есік қорғаны
2 - слайд: Алтын адамды сипаттау (1 - топ)
3 - слайд: Кемел Ақышев туралы айту (2 - топ)
4 - слайд: Алтын адамның киіміндегі әшекей бұйымдарды
суреттеу (3 - топ)
VII. Деңгейлік тапсырмаларды орындау.
I топтың тапсырмасы:
I – деңгей.
2 - ші ( Атырау) «Алтын адамы» туралы әңгімелеу. (Қайдан табылды, кім тапты,
қай тайпаға жатады, т. б.)
II – деңгей.
Мәтіннен сан есімдерді теріп жазып, мағыналық түрін анықтаңдар.
III – деңгей.
Сөйлемдерге мәтін бойынша қажетті сөздерді қойып жазыңдар:
1. Алтын адамды 1969 - 1970 жылдары...
2. Алтын адам киімі төрт мыңға жуық...
3. Бас киімінің ұзындығы...
4. Алтын адам - Қазақстанның...
5. Оның тұлғасы Алматы қаласының...
II топтың тапсырмасы:
I – деңгей.
«Сен қалай ойлайсың?» Қиял – ғажайып әңгіме құру.
Тірек сұрақтар:
1. Алтын адам қандай жауынгер болды?
2. Ол не үшін күресті?
3. Қалай қаза тапты?
4. Ол халқының мақтанышы бола алды ма?
5. Оны неге мұражайға қойды?
II – дегей
Сөздерді бағдарсызықпен дұрыс сәйкестендіріңдер.
дөңгелек адам
алтын сақ
әшекей заман
ерте бұйымдар
тайпасы алқа
III - деңгей
Мәтіннен жануарлар аттарын теріп жазып, септеу
(барыс, бұлан, таутеке, арқар, ат)
VIII. Венн диаграммасын толтыру
Екі Алтын адамды салыстыру.
Айырмашылығы: Бірінші «Алтын адам» Екінші «Алтын адам»
Кемел Ақышев тапты Зейнолла Самашев тапты 
Б. з. д. V – IV ғасыр Б. з. д. III ғасыр 
1970 ж. табылды 2000 ж. табылды 
Сақ тайпасан болған Сармат тайпасынан 
Ұқсастығы:
Екеуі де жауынгер
Ежелгі заманда өмір сүрген
тарихи ғажайыптар
Екеуін де археологтар
IX. Үйге тапсырма беру:
«Менің қаламдағы мұражай» тақырыбына әңгімелеу



Чтобы скачать материал, введите свой E-mail, укажите, кто Вы, и нажмите кнопку

Нажимая кнопку, Вы соглашаетесь получать от нас E-mail-рассылку

Если скачивание материала не началось, нажмите еще раз "Скачать материал".

Скачивание материала начнется через 60 сек.
А пока Вы ожидаете, предлагаем ознакомиться с курсами видеолекций для учителей от центра дополнительного образования "Профессионал-Р"
(Лицензия на осуществление образовательной деятельности
№3715 от 13.11.2013).
Получить доступ
Узнать подробнее
  • Другое